Ratko Mladić, nekadašnji komandant Glavnog štaba Vojske Republike Srpske, preminuo je danas, 27. augusta 2026. godine, u 84. godini života.

Međunarodni rezidualni mehanizam za krivične sudove potvrdio je da je Mladić preminuo dok je bio hospitaliziran u Hagu. Nakon njegove smrti obaviješten je ljekar Pritvorske jedinice Ujedinjenih nacija, a nizozemske vlasti pokrenule su standardne procedure koje se provode u ovakvim slučajevima.

Pokrenuta istraga o okolnostima smrti

Predsjednica Međunarodnog rezidualnog mehanizma, sutkinja Graciela Gatti Santana, naredila je provođenje potpune istrage o okolnostima Mladićeve smrti.

Za provođenje istrage zadužen je sudija Iain Bonomy, saopćio je Mehanizam.

Mladićevo zdravstveno stanje bilo je narušeno posljednjih godina, a dio posljednjeg perioda proveo je na bolničkom odjeljenju u Hagu. Reuters navodi da je preminuo u pritvoru Ujedinjenih nacija.

Bio komandant Vojske Republike Srpske tokom rata u BiH

Ratko Mladić imenovan je za komandanta Glavnog štaba Vojske Republike Srpske u maju 1992. godine, a na toj funkciji ostao je najmanje do novembra 1996. godine.

Međunarodni krivični tribunal za bivšu Jugoslaviju prvi put ga je optužio još 1995. godine.

Nakon više godina skrivanja, uhapšen je 26. maja 2011. godine u Srbiji, a nekoliko dana kasnije prebačen je u Haag.

Osuđen na doživotni zatvor

Pretresno vijeće Haškog tribunala je 22. novembra 2017. godine proglasilo Mladića krivim za genocid, zločine protiv čovječnosti i kršenja zakona i običaja ratovanja te ga osudilo na doživotnu kaznu zatvora.

Žalbeno vijeće Međunarodnog rezidualnog mehanizma u junu 2021. godine potvrdilo je njegove ključne osuđujuće presude i doživotnu kaznu.

Pravosnažno je, između ostalog, osuđen za:

• genocid u Srebrenici,
• progon,
• istrebljenje i ubistva kao zločine protiv čovječnosti,
• deportacije i prisilno premještanje,
• terorisanje stanovništva Sarajeva kroz kampanju snajperskog djelovanja i granatiranja,
• nezakonite napade na civile,
• uzimanje pripadnika Ujedinjenih nacija za taoce.

Genocid u Srebrenici

Jedan od centralnih dijelova presude odnosio se na genocid počinjen u Srebrenici u julu 1995. godine.

Sud je utvrdio Mladićevu odgovornost za učešće u udruženom zločinačkom poduhvatu čiji je cilj bio eliminiranje bosanskih Muslimana u Srebrenici ubijanjem muškaraca i dječaka te prisilnim uklanjanjem žena, djece i dijela starijih muškaraca.

U Srebrenici je nakon pada enklave ubijeno više od 8.000 bošnjačkih muškaraca i dječaka.

Godinama bio jedan od najtraženijih bjegunaca

Mladić je godinama nakon rata izbjegavao hapšenje.

Tek 2011. godine pronađen je i uhapšen u Srbiji, gotovo 16 godina nakon podizanja prve optužnice.

Suđenje pred Haškim tribunalom počelo je 2012. godine i trajalo je više godina, a prvostepena presuda donesena je 2017. godine. Konačna presuda potvrđena je 8. juna 2021.

Smrt izazvala brojne reakcije

Vijest o smrti Ratka Mladića već je izazvala snažne i potpuno suprotstavljene reakcije u Bosni i Hercegovini i regionu.

Predstavnici udruženja žrtava i Memorijalnog centra Srebrenica naglašavaju da njegova smrt ne mijenja činjenice utvrđene pravosnažnim presudama međunarodnih sudova, dok su pojedini politički predstavnici iz Republike Srpske i Srbije reagovali potpuno drugačije.

Mladić je preminuo služeći pravosnažno izrečenu doživotnu kaznu, a Međunarodni rezidualni mehanizam sada će provesti istragu o okolnostima njegove smrti.

Izvori: Međunarodni rezidualni mehanizam za krivične sudove, Reuters i Associated Press.